02TÌNH HUỐNG · Khám phá
Không biết nên build gì tiếp theo
Dấu hiệu bạn đang ở đây: backlog đầy ý tưởng nhưng không cái nào chắc chắn đáng làm; sếp/sales/CSKH mỗi người đòi một thứ; hoặc ngược lại — trống trơn, không có ý tưởng nào.
Câu hỏi cần tự hỏi
- Outcome đang cần dịch chuyển là gì? Nếu chưa trả lời được thì mọi ý tưởng đều vô nghĩa — chọn outcome trước, ý tưởng sau.
- Các ý tưởng hiện có đến từ đâu — từ cơ hội/vấn đề của người dùng, hay từ "wishlist" và phỏng đoán?
- Lần gần nhất mình nói chuyện với người dùng là bao giờ?
- Mình đang chọn giải pháp vì nó tốt nhất, hay vì nó đến trước / to tiếng nhất?
Hướng đi
- Đảo thứ tự tư duy: Outcome → Cơ hội → Giải pháp → Thử nghiệm. Dựng Opportunity Solution Tree để nhìn thấy toàn bộ không gian cơ hội thay vì nhảy vào giải pháp đầu tiên.
- Thiếu cơ hội trong cây? Đó là tín hiệu thiếu discovery — quay lại phỏng vấn người dùng hàng tuần → Chưa hiểu đúng khách hàng.
- Có cơ hội rồi, cần nhiều ý tưởng? Dùng Kỹ thuật brainstorming — làm việc cá nhân trước khi gộp nhóm để tránh ăn theo.
- Có nhiều ý tưởng rồi? Đừng chọn bằng cảm tính — sang Quá nhiều việc không biết ưu tiên.
- Ý tưởng được chọn vẫn chỉ là giả thuyết → Có ý tưởng nhưng chưa chắc đúng trước khi tốn effort dev.
- Nhớ mô hình kép: Lean Startup trả lời "làm đúng thứ" (do the right things), Agile trả lời "làm thứ đó cho đúng" (do things right). Đang kẹt ở câu hỏi thứ nhất thì đừng tìm câu trả lời ở quy trình sprint.
Công cụ
Opportunity Solution Tree · Kỹ thuật brainstorming · Value Proposition Canvas · RICE - ICE - MoSCoW · Kano Model · Phỏng vấn người dùng
Bẫy thường gặp
- Discovery làm một lần rồi thôi — nó phải liên tục (lý tưởng: chạm khách hàng hàng tuần), không phải một "dự án nghiên cứu".
- Đo thành công bằng output (số tính năng ship) thay vì outcome (hành vi người dùng / chỉ số kinh doanh thay đổi).
- Feedback thu về toàn xoay quanh tính năng (feature requests) — người dùng giỏi mô tả vấn đề, kém đề xuất giải pháp; đào lại vấn đề gốc trước khi nhận đơn đặt hàng.
- Sa đà nghiên cứu/prototype mãi không quyết — discovery phải ra quyết định, không phải ra tài liệu.
Nguồn: Module 2 (quy trình discovery, 7 pitfalls), Module 7 (OST, ideation), Module 1 (outcome-centric). Đọc sâu: Continuous Discovery Habits (Torres).