Retrospective

Dùng khi: cuối mỗi sprint/dự án/sự cố — biến kinh nghiệm thành cải tiến. Team lặp lại cùng một lỗi qua nhiều sprint = retro đang không hoạt động (hoặc không tồn tại).

Cốt lõi: phát huy trí tuệ tập thể để cải tiến cách làm việc (không phải đánh giá cá nhân). Đầu ra bắt buộc: 1–3 hành động cải tiến SMART có chủ nhân — retro không có action là buổi than thở có tổ chức.

Kỹ thuật Glad–Sad–Mad (từ course)

1. Suy nghĩ & viết cá nhân (5–7'): mỗi người viết sticky theo 3 cột — Glad (vui/làm tốt), Sad (tiếc/có thể tốt hơn), Mad (bực/phải dừng ngay).
2. Hiểu ý tưởng: dán lên, gom cụm, làm rõ (chưa tranh luận).
3. Vote chủ đề quan trọng nhất (dot voting).
4. Thảo luận sâu 1–2 chủ đề top — đào nguyên nhân gốc (5 whys), đừng dừng ở triệu chứng.
5. Action plan SMART: việc gì – ai – đến bao giờ – đo bằng gì. Sprint sau mở màn bằng review action cũ.

Biến thể cùng cấu trúc: Start–Stop–Continue, 4L (Liked/Learned/Lacked/Longed for) — đổi format định kỳ để chống nhàm.

Điều kiện để retro thật

• An toàn tâm lý: không trừng phạt người nói thật; ai từng bị "ghim" vì phát biểu thì retro chết từ đó. Nguyên tắc chủ đạo: mọi người đã làm tốt nhất có thể với thông tin và điều kiện lúc đó.
• Dữ liệu khách quan làm mồi: burndown, số bug, velocity — tránh tranh cãi bằng trí nhớ.
• Timebox nghiêm (60–90' cho sprint 2 tuần).

Bẫy thường gặp

• Action mơ hồ ("giao tiếp tốt hơn") → sprint sau y nguyên. Phải cụ thể: "PR quá 24h chưa review thì được phép ping trực tiếp".
• Toàn nói về người vắng mặt / yếu tố ngoài tầm kiểm soát — kéo về "việc chúng ta làm khác đi được".
• Retro đều đặn nhưng không ai theo dõi action — mở màn retro sau bằng checklist action trước.

Nguồn: Module 10 (Glad-Sad-Mad, action SMART). Liên quan: Đọc Burndown Chart · Scrum & vai trò PO · Lãng phí kiểu Lean