Các định luật UX cho PM (Hick · Fitts · Miller · 3 cấp độ Norman)

Dùng khi: review thiết kế / tranh luận với designer-dev và cần lập luận có cơ sở thay vì cảm tính; hoặc thiết kế flow, dashboard, menu.

Hick's Law — càng nhiều lựa chọn, quyết càng chậm

Thời gian ra quyết định tăng theo số lựa chọn. Áp dụng: ít lựa chọn hơn mỗi bước (menu gọn, 1 CTA chính mỗi màn); chia quyết định lớn thành chuỗi quyết định nhỏ (onboarding từng bước); highlight lựa chọn khuyến nghị. Lưu ý: đừng cắt đến mức giấu thứ người dùng cần — với power user, nhiều lựa chọn hiển thị nhanh có khi tốt hơn.

Fitts's Law — mục tiêu càng to càng gần, càng dễ bấm

Thời gian chạm mục tiêu phụ thuộc kích thước + khoảng cách. Áp dụng: hành động chính = nút to, đặt trong tầm ngón cái (mobile: đáy màn hình); hành động nguy hiểm (xóa) = nhỏ và xa nút chính; vùng chạm tối thiểu ~44px; thứ dùng nhiều nhất đặt gần nhất.

Miller's Law — bộ nhớ làm việc chỉ giữ ~7±2 khối

Áp dụng: chunking — nhóm thông tin thành cụm có nghĩa (số điện thoại tách cụm, form chia section); menu/dashboard ≤5–7 mục lớn; progressive disclosure — hiện cơ bản trước, chi tiết khi cần; đừng bắt nhớ thông tin từ màn hình trước (hiển thị lại — nguyên tắc "recognition over recall"). Hiểu đúng: 7 không phải con số thần — điểm chính là đừng bắt não giữ nhiều thứ cùng lúc.

3 cấp độ thiết kế (Don Norman) — khung nghĩ về cảm xúc sản phẩm

Visceral (bản năng): ấn tượng đầu — đẹp, nhanh, "cảm giác xịn"
Behavioral (hành vi): dùng có sướng không — hiệu quả, dễ, đúng kỳ vọng
Reflective (suy ngẫm): sau khi dùng nghĩ gì — tự hào, ý nghĩa, muốn kể cho người khác (Apple sống ở tầng này)

Sản phẩm tốt cần cả ba; case thất bại kinh điển vì hy sinh behavioral cho visceral: bàn phím Butterfly của Apple (mỏng đẹp — gõ hỏng), Windows 8 Start Screen (mới lạ — phá thói quen).

5 triết lý thực dụng đi kèm (course): Consistency (nhất quán xuyên tính năng) · Least-effort (tối thiểu thao tác) · Flexibility · Conversational UI & nội dung hướng dẫn trong app · Contextual-wise (đúng ngữ cảnh) + micro-interactions.

Bẫy thường gặp

Dùng định luật làm gậy đánh designer — chúng là ngôn ngữ chung để thảo luận, và luôn có ngoại lệ theo ngữ cảnh.
Tối giản cực đoan nhân danh Hick/Miller → giấu chức năng, tăng số bước.