Đánh giá cơ hội thị trường

Dùng khi: trước khi cam kết vào một ý tưởng/thị trường mới — trả lời "cơ hội này có đáng theo đuổi không?" bằng khung, thay vì bằng hưng phấn.

1. Đo cỡ thị trường: TAM → SAM → SOM

• TAM — tổng thị trường nếu chiếm 100%: cho biết trần mơ ước.
• SAM — phần TAM bạn phục vụ được với sản phẩm/kênh/địa bàn hiện tại.
• SOM — phần SAM chiếm được thực tế ngắn hạn, sau khi tính đối thủ và nguồn lực. Đây là con số để lập kế hoạch.
• Ước lượng cả top-down (báo cáo ngành × %) lẫn bottom-up (số khách tiếp cận được × giá) — lệch nhau quá xa là dấu hiệu chưa hiểu thị trường.
• Nguyên tắc chọn ngách: "chọn nơi có nhiều tiền" — ngách nhỏ nhưng chi trả mạnh thắng thị trường to mà không ai trả tiền.

2. Chấm chất lượng cơ hội: 7 Domains (Mullins — New Business Road Test)

	Macro	Micro
Thị trường	Sức hấp dẫn thị trường (cỡ, tăng trưởng, xu hướng)	Lợi ích cho phân khúc mục tiêu (pain đủ đau?)
Ngành	Sức hấp dẫn ngành (5 forces: rào cản, đối thủ, quyền lực mua/bán)	Lợi thế cạnh tranh bền vững của bạn
Đội ngũ	Sứ mệnh & khẩu vị rủi ro	Khả năng thực thi CSF + Kết nối chuỗi giá trị

Ý nghĩa: thị trường hấp dẫn + ngành hấp dẫn vẫn chết nếu 3 domain đội ngũ yếu — và ngược lại, team xuất sắc trong ngành xấu là cửa hẹp.

3. Nhớ định nghĩa thị trường cho đúng

Thị trường ≠ "mọi người có thể dùng" — là nhóm có nhu cầu rõ + khả năng chi trả + sẵn sàng đổi hành vi, và có tính lan tỏa nội bộ (Facebook bắt đầu từ Harvard, Uber từ vài thành phố lớn — thắng ngách trước, lan sau).

Bẫy thường gặp

• Slide pitch TAM nghìn tỷ nhưng SOM không tính nổi.
• Đánh giá thị trường mà quên đánh giá mình (2 domain Team).
• "Thị trường VN 100 triệu dân" — dân số không phải thị trường.

Nguồn: Module 6 (7 Domains, phân tích ý tưởng), slide M6/M7 (TAM/SAM/SOM, vua 1 ngách). Đọc sâu: The New Business Road Test (Mullins). Liên quan: SWOT · Business Model Canvas & Lean Canvas · Đo lường nỗi đau · Phân khúc khách hàng